Tổng hợp các vấn đề miễn dịch trong ghép thận (Hla,tiền mẫn cảm,đọ chéo..)

 

Tổng hợp các vấn đề miễn dịch trong ghép thận


 

  • Thải ghép là vấn đề chính gây mất chức năng mảnh ghép.
  • Phù hợp miễn dịch giữa người nhận và người cho càng cao, thì cơ hội mảnh ghép bảo tồn được chức năng càng tốt.
  • Nếu người nhận và người cho là anh chị em sinh đôi cùng trứng, nghĩa là hòa hợp về mặt miễn dịch 100%, không cần phải dùng thuốc chống thải ghép.(Hoặc dùng rất ít)
  • Nếu người nhận và người cho cùng huyết thống gần, chẳng hạn anh chị em ruột cho nhau, bố hoặc mẹ cho con, thì phù hợp về kháng nguyên hòa hợp tổ chức thường đạt 50%, và liều thuốc ức chế miễn dịch cần để chống thải ghép thấp hơn những người nhận thận từ người sống cho khác huyết thống hoặc từ người chết não, tỉ lệ thải ghép cũng thấp hơn.(Nhưng hiện nay cũng có nhiều trường hợp cùng huyết thống nhưng lại không tốt bằng nguồn thận không cùng huyết thống).
  • Vì vậy, lựa chọn người cho người nhận có vai trò quan trọng đảm bảo cho sự thành công của ghép thận.

Nhóm máu ABO

  • Cũng giống như nguyên tắc truyền máu, người cho và người nhận phải có cùng nhóm máu ABO và phải xét thêm yếu tốt Rh+ và Rh- của mỗi nhóm máu.
  • Nhóm máu có yếu tố Rh+ không thể cho nhóm máu chứa yếu tố Rh-
  • Một số nguyên tắc hiến thận (Những trường hợp ngoại lệ phải hỏi ý kiến của bác sĩ):
Nhóm máu người cho Nhóm máu người nhận
O O,A,B,AB
A A,AB
B B,AB
AB AB

 


Độ mẫn cảm trước ghép của người nhận

  • Trong đời sống, có thể người nhận đã tiếp xúc với kháng nguyên lympho bào lạ, và cơ thể đã sản sinh ra kháng thể kháng lại các kháng nguyên này, đặc biệt là những được truyền máu nhiều lần, những phụ nữ đã mang thai nhiều lần, hoặc những người đã được ghép mô tạng trước đó.
  • Sự mẫn cảm của người nhận với lympho bào lạ có sẵn trước ghép như vậy, có thể phát hiện được bằng phản ứng tiền mẫn cảm (độ mẫn cảm trước ghép).
  • Bản chất của phản ứng tiền mẫn cảm là phát hiện các kháng thể kháng HLA có sẵn trong huyết thanh người nhận trước khi ghép thận.
  • Để tránh phản ứng thải ghép tối cấp, hoặc cấp tính nhanh, tốt nhất phản ứng tiền mẫn cảm của người nhận phải âm tính.
  • Nếu phản ứng tiền mẫn cảm dương tính càng cao, thì nguy cơ thải ghép tối cấp và cấp tính nhanh càng cao.
  • Vì vậy, người ta chỉ tiến hành ghép thận khi người nhận có phản ứng tiền mẫn cảm <20%.
  • Những người có dự kiến ghép thận, không nên điều trị thiếu máu bằng truyền máu. Vì truyền máu nhiều lần, làm người nhận phơi nhiễm với các kháng nguyên HLA lạ sẽ sinh ra kháng thể kháng HLA, nguy cơ phản ứng tiền mẫn cảm dương tính càng cao, và làm giảm cơ hội ghép thận thành công.

Phản ứng đọ chéo máu

  • Phản ứng đọ chéo là phản ứng giữa huyết thanh của người nhận với lympho bào của người cho.
  • Nguyên lý của phản ứng đọ chéo tương tự như phản ứng đọ chéo trong truyền máu, mục đích để phát hiện các kháng thể kháng lympho bào của người cho trong huyết thanh của người nhận.
  • Phản ứng này phải âm tính mới có chỉ định ghép thận. Phản ứng đọ chéo dương tính sẽ gây ra phản ứng thải ghép tối cấp khi ghép.

Kháng nguyên hòa hợp tổ chức HLA

  • HLA (human leucocyte antigen) là kháng nguyên hòa hợp tổ chức.
  • Sau một số ca thực nghiệm ghép cơ quan trên động vật, và sau đó là trên người, người ta đã phát hiện ra việc thải ghép có liên quan tới một số protein có trên bề mặt tế bào có vai trò quan trọng trong thải ghép.
  • Các gen tạo ra các protein này được gọi là gen hòa hợp tổ chức, chúng khu trú ở các nhiễm sắc thể khác nhau.
  • Các gen hòa hợp tổ chức có nhiệm vụ giúp cơ thể nhận ra các mảnh ghép là mô giống như mô của cơ thể mình hay là mô lạ, vai trò của chúng là nhận diện kháng nguyên và tạo ra miễn dịch thải ghép.
  • Các nhóm gen này được xác định là một phức hợp hòa hợp tổ chức. Sự không phù hợp kháng nguyên phức hợp hòa hợp tổ chức giữa người cho và người nhận sẽ dẫn tới thải ghép.
  • Các kháng nguyên hòa hợp tổ chức được phát hiện đầu tiên là trên bề mặt các tế bào bạch cầu người và vì vậy được gọi là HLA. Về sau người ta thấy trên bề mặt của tất cả các tế bào trong cơ thể đều có kháng nguyên hòa hợp tổ chức. HLA bao gồm hai lớp, lớp I và lớp II.
  • Phân tử HLA lớp I có trên bề mặt của tất cả các tế bào trong cơ thể, chúng bao gồm hai chuỗi polypeptid, một chuỗi nặng và một chuỗi nhẹ. HLA lớp I bao gồm ba locus: HLA-A; HLA-B, và HLA-C.
  • Phân tử HLA lớp II chỉ có hạn chế ở các tế bào trình diện kháng nguyên, như tế bào lympho B, các tế bào mầm của các tổ chức lympho, tế bào monocyte, tế bào lympho T được hoạt hóa bởi kháng nguyên, tế bào biểu mô và tế bào nội mô được hoạt hóa bởi interferon, tế bào gian mạch cầu thận, tế bào kupffer ở gan, tế bào phế nang týp 2, tế bào biểu mô tuyến ức. HLA lớp II gồm hai chuỗi polypeptid, alpha và beta, có chiều dài không bằng nhau, chúng là sản phẩm của vài gen liên kết gần tạo ra. HLA lớp II gồm các locus HLA-D (HLA-DR; HLA-DP; HLA-DQ).
  • Mỗi cá nhân có 12 kháng nguyên trong mỗi locus HLA-A, HLA-B, HLA-C, HLA-DR, HLA-DP, HLA-DQ, 6 locus tạo ra tạo ra 72 halotyp. Sự phù hợp HLA có vai trò quan trọng trong miễn dịch ghép, trong đó các locus HLA-D đóng vai trò trung tâm trong khởi phát đáp ứng miễn dịch đối với kháng nguyên ghép.
  • Phù hợp HLA càng cao thì cơ thể càng dễ chấp nhận mảnh ghép, và càng giảm được lượng thuốc chống thải ghép cần dùng.

Trên lý thuyết là vậy nhưng với tiến bộ vượt trội của y học hiện đại thì các lý thuyết dần dần được loại bỏ qua thực tế của hàng trăm ca Ghép Thận được theo dõi tại các bệnh viện lớn như “BV Việt Đức-Bạch Mai-Huế…” thì cho thấy
  1. Người cho và người nhận cùng huyết thống là rất tốt nhưng chưa hẳn là nó có độ bền hơn so với người không cùng huyết thống.
  2. Khả năng tương thíc Hla giữa người cho và người nhận không còn là vấn đề đáng ngại.
  3. Độ bền của thận ghép tuỳ thuộc vào các yếu tố “May mắn,chế độ sinh hoạt,ăn uống,khả năng tương thíc của quả thận ghép với cơ thể người nhận,tuân thủ quy trình điều trị và chỉ dẫn của bác sĩ và cũng một phần lớn do trình độ điều trị của nơi tái khám”

Cảm ơn bạn đã xem bài viết

KÍNH CHÚC BẠN VÀ GIA ĐÌNH

AN KHANG THỊNH VƯỢNG-VẠN SỰ NHƯ Ý TỐT LÀNH